تبلیغات
سرزمین اهورایی - مطالب طاهریان

 
پرسمان
دیدگاه شما نسبت به عملکرد این تارنما چیست؟





جستجوگر تارنما
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
آمار تارنما
تمام نوشتارها : عدد
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
بازدید این ماه : نفر
كل بازدیدها : نفر
آخرین بازدید :

PageRank Checking Icon

شادْیاخ یا شادی کاخ یا شادی یاخ یکی از محله‌های شهر کهن نیشابور بوده‌است که از اوایل سده سوم هجری مسکونی شده و تا سال ۶۶۹ هجری که زمین‌لرزه آن را در هم درنوردیده، اهمیت ویژه‌ای داشته‌است. این محله به سبب کاخی که عبدالله بن طاهر به نام شادیاخ در آن بنا نهاد به این نام شهرت یافت. این محله یکی از محله‌های اشراف نشین نیشابور در گذشته و محل سکونت و زندگی امیران پادشاهان هنرمندان و نویسندگان درباری بوده. به طوری که امیران سلسله‌های طاهریان و سلجوقیان مرکزشان در نیشابور این کاخ معروف بوده‌است. ویرانی این کاخ با هم زمان حمله مغول به نیشابور بود و با زلزله ۱۲۸۱ دیگر کاملاً متروک و مدفون شد. شادیاخ نام کاخ محله باغ اطراف این منطقه در نیشابور نیز بوده‌است.

این مکان اکنون یکی از مراکز باستان شناسی در نیشابور است که بخشی از بقایای شهر کهن نیشابور در این محل نهفته‌است.

این محوطه، در شمار آثار تاریخی ملی ایران به شمار می‌رود و شماره ثبت آن ۱۰۹۱۰ می‌باشد.

ریشه نام

شادیاخ از دو واژه «شادی» و «اخ» تشکیل شده‌است که به معنای شادی‌آفرین می‌باشد. این محل همچنین به صورت‌های «شادکاخ»، «شادجهان» و «شادمهر» نیز نامیده شده‌است.

بنای کاخ

نگاره‌ای ز کتاب جامع التواریخ مربوط به داستان بنیان نهادن کاخ شادیاخ در نیشابور

در بیش‌تر آثار برجای مانده پس از قرن سوم هجری، هر جا سخن از نیشابور است، نام شادیاخ نیز به میان می‌آید. الحاکم نیشابوری در تاریخ نیشابور (الحاکم) می‌نویسد:

شادیاخ از مشهورترین محله‌های نشابور و جایگاه عبدالله بن طاهر آن‌جا بود.

دلیل سبب بنای شادیاخ توسط داستان معروفی شرح داده می‌شود. این کاخ توسط عبدالله بن طاهر بنیان نهاده شده و به اشتباه به غازان خان نسبت داده می‌شود.

چون عبدالله بن طاهر افراد رسمی و نیروهای نظامی را مجبور کرده بود، که در خانه‌های افراد عادی زندگی کنند، مرد پیری داستانی در مورد سلطانی برای غازان خان تعریف می‌کند: در نزدیکی نیشابور، این سلطان زن تازه ازدواج کرده‌ای را می‌بیند که اسب را به سوی جایی برای خوردن آب می‌برد. این کار به همسر این زن توسط یک سرباز ترک داده شده‌بود، که می‌خواست شوهر این زن از خانه خارج شود. به همین دلیل سلطان یک سربازخانهٔ جدا برای افرادش به وجود آورد و این کار را غازان نیز کرد. سربازخانه‌ای که عبدالله بن طاهر ایجاد کرد مرکزش کاخی بود که برای خویش بنیان نهاده بود. این کاخ به سبب ویژگی اش که شادی کاخ بود به شادکاخ و بعدها به شادی یاخ مشهور شد.

کاخ شادیاخ، مدت‌ها مرکز و مقر حکمرانان خراسان بود و تا ۶۱۸ که شادیاخ مانند دیگر محله‌های نیشابور در حملهٔ مغول با خاک یکسان شد، محله‌ای آباد و زیبا بود.

یعقوب لیث که در سال ۲۹۵ هـ. ق وارد نیشابور شد، دستور داد تا باغ‌های بزرگی در شادیاخ احداث کنند که به مرور همهٔ آن‌ها جای خود را به خانه‌های مسکونی دادند.

در دورهٔ سامانیان و غزنویان، نیشابور مرکز و مقر سپهسالار خراسان بود و کاخ شادیاخ، محل رسیدگی به امور بود و در اختیار سپهسالار قرار داشت.

طغرل اول سلجوقی – پس از پیروزی بر سلطان مسعود- وارد نیشابور شد (۴۲۹ هـ. ق) و در کاخ شادیاخ تاجگذاری کرد. الب ارسلان – دومین سلطان سلجوقی و بردارزادهٔ طغرل- نیز دستور داد تا کاخ شادیاخ را تعمیر کنند. وی جشن عروسی پسرش –سلطان محمد (ملکشاه)- با دختر خاقان را در همین کاخ برپا نمود.

در حملهٔ مغول، شادیاخ –مانند دیگر مناطق و محله‌های نیشابور- ویران گردید و از آن امروزه خرابه‌هایی بر جای مانده‌است.

کاوش‌های باستان‌شناسی

در کاوش‌های باستان‌شناسی که در سال ۱۳۷۹ در این محل انجام گرفت و شماری از بناهای معماری آن زمان مانند تالار عام، اندرونی و خانه‌های ویژه شراب‌سازی، آهنگری، سفالگری و شیشه‌گری و همچنین در آن منطقه پیدا شد. افزون بر بناها از مکشوفات آن کاوش می‌توان شماری اسکلت که زیر آوار زلزله مانده بوده‌اند و همچنین ظرف‌ها و لوازم فرهنگی مانند سازه‌های سفالی و شیشه‌ای و گچبری‌ها، نام برد. بخشی از بقایای باستانی آن منطقه و همچنین عکس‌هایی از اکتشافات به دست آمده در آن‌جا در موزه شادیاخ، که در نزدیکی همان مکان است، نمایش‌داده می‌شود.

پرونده:Shadiyakh excavation skeleton0.jpg

اسکلتی که در کاوش‌های باستان‌شناسی در شادیاخ پیدا شده‌است.

پرونده:Shadiyakh excavation0.jpg

نمایی از کاوش‌های منطقه باستانی شادیاخ

پرونده:Shadiyakh excavation siaahchaal dar kaakh.jpg

بخشی از کاخ که درگاه سیاه‌چال در آن دیده می‌شود.

پرونده:Shadiyakh excavation kaargaahe shishegari.jpg

کارگاه شیشه‌گری، شادیاخ

پرونده:Shadiyakh excavation hamaam va.jpg

حمام و تالار عام




دسته بندی: طاهریان،
برچسب ها: شهر شادیاخ، عبدالله بن طاهر، نیشابور،
نوشتارهای درپیوند: حکومت طاهریان ( شرح حال امیران سلسله طاهریان )، حکومت طاهریان ( شرح حال طاهربن حسین )، حکومت طاهریان ( مقدمه)،
تعداد بازدید:
1391/05/3 | نگارنده: آراد | این نوشته را به اشتراک بگذارید

طلحه بن طاهر
امیر طاهری
دوران۲۰۷-۲۱۳ (قمری)
۸۲۲-۸۲۸ (میلادی)
مرگ۲۱۳ (قمری)
پیش ازعبدالله بن طاهر
پس ازطاهر بن حسین
دودمانطاهریان
پدرطاهر بن حسین


طلحه بن طاهر دومین فرمانروای حکومت نیمه مستقل طاهری و پسر طاهر ذوالیمینین بود. او در سال ۲۰۷ هجری پس از مرگ پدرش جانشین وی شد.












عبدالله طاهر
امیر طاهری
دوران۲۱۳-۲۳۰ (قمری)
۸۲۸-۸۴۵ (میلادی)
پیش ازطاهر بن عبدالله
پس ازطلحه بن طاهر
دودمانطاهریان
پدرطاهر بن حسین


عبدالله بن طاهر سومین امیر طاهریان بود که پس از وفات برادرش، از سال ۲۱۳ تا سال ۲۳۰ حکومت کرد. قدرت طاهریان در زمان او به اوج خود رسید.

بعد از وفات مأمون به سال ۲۱۸ هجری، خلیفه جدید المعتصم بالله، با آنکه به ظاهر دل خوشی از عبدالله نداشت ولی ابقای او را در حکومتخراسان اجتناب ناپذیر یافت. این گونه استقلال طاهریان پس از مرگ مأمون نیز تامین شد و بی تزلزل ماند.

عبدالله در تجهیز غزوه‌های اسلامی در فرارود اهتمام کرد و در دفع اغتشاش دوباره خوارج کوشید. او شورش مازیار را نیز سرکوب کرد. در خراسان به توسعه آبادانی و ترویج کشاورزی علاقه نشان داد و به خصوص در حمایت از طبقات کشاورز در مقابل مالکان بزرگ و عمّال دولت کمک زیادی کرد.

پس از او طاهر بن عبدالله به حکومت رسید.



طاهر بن عبدالله
امیر طاهری
دوران۲۳۰-۲۴۸ (قمری)
۸۴۵-۸۶۲ (میلادی)
پیش ازمحمد بن طاهر
پس ازعبدالله بن طاهر
دودمانطاهریان
فرزندانمحمد بن طاهر

طاهر بن عبدالله در سال ۲۳۰ (هجری قمری) پس از مرگ پدرش به حکومت طاهریان رسید.

حکومت او در گسترش داد و پاسداری از امنیت مردم گذشت.

در پایان عهد او، سیستان دچار اغتشاش شد و با اعتلای یعقوب لیث، این منطقه از قلمرو طاهریان جدا گشت.

طاهر بن عبدالله تا سال ۲۴۸ (هجری قمری) سلطنت کرد.



محمد بن طاهر
امیر طاهری
دوران۲۴۸-۲۵۹ (قمری)
۸۶۲ ۸۷۲ (میلادی)
نام کاملمحمد بن طاهر بن عبدالله بن طاهر بن علی بن طلحه بن طاهر بن حسین بن زریق
لقب(ها)آخرین امیر حکومت نیمه‌مستقل طاهری
زادگاهنیشابور
مرگ۲۹۸ (قمری)
۸۹۰ (میلادی)
محل مرگبغداد
پس ازطاهر بن عبدالله
دودمانطاهریان
پدرطاهر بن عبدالله


محمد بن طاهر پسر طاهر بن عبدالله معروف به محمد خراسان، آخرین امیر و فرمانروای حکومت نیمه‌مستقل طاهری بود. او در سال ۲۵۹ هجری قمری به دست یعقوب لیث صفاری کشته شد و با از میان رفتن او حکومت طاهریان نیز پایان یافت.


در زمان او، طبرستان به وسیلۀ حسن بن زید علوی از دست طاهریان خارج شد و یعقوب لیث به نیشابور حمله کرد. درباره انتقال قدرت ازمحمد بن طاهر به یعقوب لیث گفته شده که چون یعقوب به نزدیک نیشابور رسید، محمد برایش پیام فرستاد که اگرچنانچه ادعای امارت دارد، باید فرمان امیرالمؤمنین - خلیفه بغداد-با منشور امارت و لوا را دریافت کرده باشد، یعقوب درپاسخ شمشیرش را از نیام کشیده به فرستاده محمد بن طاهر نشان داد و گفت « حجت و لوای من اینست .»





دسته بندی: طاهریان،
برچسب ها: حکومت طاهریان، امیران طاهری، طلحه بن طاهر،
نوشتارهای درپیوند: حکومت طاهریان ( مقدمه)، حکومت طاهریان ( شرح حال طاهربن حسین )،
تعداد بازدید:
1391/04/24 | نگارنده: آراد | این نوشته را به اشتراک بگذارید

درباره تارنما

به نام ایزد پاك
این تارنما یكی ازهزاران تارنماهایی است كه در راه زنده كردن فرهنگ و تمدن با شكوه ایران و ایرانی گام برمیدارد.فرهنگ و تمدنی كه امروزه دیگر از آن هیچ نام و نشانی باقی نمانده و حتی خود ما هم آنرا به تاریخ سپرده ایم.
امید است که شما دوستان گرامی با بیان دیدگاه های سازنده خود مرا در بهبود هرچه بیشتر این تارنما یاری کنید.

( با سپاس )
از ما پشتیبانی کنید